Iranian Culture & Art Club of Fresno
به صدای کوردستان از آمریکا خوش آمدید-
رادیو ده نگی کوردستان له ئامریکا
Voice of Kurdish-American Radio for Democracy, Peace and Freedom
ڕێواس ئەحمەد بانیخێڵانی، ۆتوۆێژ له گه ڵ ده نگى كورده كانى نيشته جي ئه مريكا چاپ ارسال به دوست
VOKRadio, Los Angeles, California, USA   

ڕێواس ئەحمەد بانیخێڵانی، ۆتوۆێژ له گه ڵ ده نگى كورده كانى نيشته جي ئه مريكا 

له زه نجيره ۆتوۆێژه كان له گه ڵ ژنانى نوسه رى كورد

 
rewas_ahmad_banixelani.jpg 
٢١ ي مانگى مارچ ٢٠١٨ 
تايبه ت به VOKRadio
 
بو رێزگرتن و گرينگى دان به روژى جيهانى ژنان و هه روه ها رێز گرتن له مانگى مارچ وه ك مانگى رێز لينان له چالاك وانانى ژن، ده نگی کورده كانى دانيشتوى ئه مريكا بو ديموكراسى، ئاشتى و ئازادى , به یارمه تی رێکخراوه ی ژنان بو ژیان زنجیره وتو وێژیکی له گه ل نوسه رانی ژنى کورد له هه نده ران به مه به ستی ناساندنی زیاتری ئه وان ده س پی کردوه. له م زه نجيره وتوويژانه دا هه ولمان داوه هاندره سه ركيه كانى سروشتى ، سايكالوژى و كومه لا ياتى كه كاريگه رى بووه له نوستراوه كاني ئه م گروپه له ژنانى ليهاتوى كورد له دونياى ئه ورودا به خه ينه به ر ده س بينه رانى ئه م وتوويژانه.
 
له پرسياره كاندا ئيمه هه ولمان داوه  له رابوردوى ژيانى نوسه ر، ئه و كه سايه تيه يانه كه كاريگه رى به رچاويان له ژيانى ئه واندا بووه، رولى زه مانى دايكى و هه ره ها كاريگه رى زمانه كانى كه له سه ر ئه وان زور به كورتى زانيارى خر كه ينه وه  وه هاوكات رولى بيرو باوه رى فيمينيستى له پيك هاتنى كه سايه تى نوسه ر، ئه زمونه كانيان له مه ر نابه رابه رى و نا ته بايي دژ به وان  به هوى ژن بونيان به خينه به ر ده س خوينه رانى ئه م زه نجيره وتوويژانه. 
نوسه رانى ليهاتوى ژنى كورد له بواره جور به جوره كاندا سه ركه وتنيان وه ده س هيناوه. به شيك له وان وه ك نوسه ره ى كورته چيروك، به شيك له وان وه ك روژنامه نوس و شاعير و به شيكى كه نوستراوه كانيان له سه ر ميژو و كومه لگا و ژينگه و سياسه ت و ئابوريدا بووه. 

 
  -------------------------------------------------------------------------
 
 تكايه یێناسه یێک سه باره ت به خوتان و چونیه تی ژیانتان وه هه ر وه ها  ده س پێ کردنتان به نوسینی کتێب بو خوينه رانى ئه م وتوويژانه باس كه ن.
 
 
ناوم ڕێواس ئەحمەد بانیخێڵانی، نازناوم: ڕێواس ئەحمەد بانیخێڵانی( ڕێواس جاف)
لە ساڵی ١٩٥٧ لە شاری قەلعەسالح سەر بە پارێزگای عەمارە لەدایکبووم. ئەو کاتە باوکم نەفی کراوە بۆ ئەو ناوچەیە. لە خێزانێکی نیشتمانپەروەری چەپ پەروەردە بووم. باوکم ئەندامی سەرکردایەتی حزبی شیوعی عیراق بووە. بۆیە ژیانمان پڕبووە لە دەربەدەری و دەردەسەری. لە زۆربەی شارەکانی کوردستان دا ژیاوین.

پلەی خوێندني ماستەرنامە م لەسەر ئەدەبی ڕووسی لە مۆسکۆ،  و ماستەرنامە م لەسەر ئەدەبی فۆلکلۆری کوردیی منداڵان، له ستۆکهۆڵم وه رگرتووه.
بواری داهێنانم: ڕۆمان و بەرهەمی منداڵان وەرگێڕان
 
 کورته یه ک سه باره ت به کتێبه که تان بفه رمون .  به باوه رى ئيوه تا چ ئاستیک  نوسينى كتيب پيوه ندى به ژیانی شه خسی خوتووه بووه يان له ژيانى خوت ئیلهامی گرتوه؟
 
  کارەکانی پێشووم
    •    چیرۆکەکانی تۆلستۆی بۆ منداڵان- وەرگێڕان لە ڕووسییەوە.
    •    فلیپۆک، تۆلستۆی- وەرگێڕان لە ڕووسییەوە.
    •    ژن، ڕۆمان.
    •    پرتەوی لێکترازان، ڕۆمان.
    •    گوڵچیایی ڕۆحەکان، رۆمان.
    •    لە ئامێزم بگرە    رۆمان
    •    ئاوێنەی ژنێکرۆمان
    •   
    •    بەرەو کۆمەڵگایەکی بێ توندوتیژی. لێکۆڵینەوەو فاکتە.
    •    ٤٥ کتێب بۆ منداڵان بۆ تەمەنی ١-٥، ٦-٩، ٨-١٢
بۆ منداڵانی تەمەن ١ـ ٥ سال
    •    وشەکانم
    •    ئەندامانی لەشم
    •    وەڵامەکا
    •    رامان چی دەکات؟
    •    ڕامان دەکەوێت
    •    سیما نایەوێت لە سەر قەعدە دانیشێ
    •    سیما چی لەبەردایە.
    •    سیما نەخۆشە
    •    سیماو ڕامان ژیکەلەن
    •    ڕامان خەوی لێ ناکەوێت

بۆ منداڵانی تەمەن ٥ـ ٨ ساڵ
    •    مەیموونەکە برسییەتی
    •    ڕامان ددانی دێشێ
    •    مەیموون و پشیلەکە شەڕ دەکەن
    •    سیما حەزی لە ماتۆڕە
    •    سیما و ڕامان لەم هەفتەیەدا چی دەکەن
    •    سیما و ڕامان سەردانی دایەگەورە و بابەگەوردە دەکەن
    •    سیما خەریک بوو دەستی بسووتێت
    •    سیما و ڕامان زەرنەقووتەیەکە بەخێودەکەن
    •    خێزانی ئاژەڵ
    •    سیما و ڕامان جل دەگۆڕن
بۆ منداڵانی ٨ـ ١٢ ساڵ

    •    ئاو
    •    ئاووهەوا
    •    من حەزم لە خواردنی سەوزەیە
    •    سیما و ڕامان گەورەدەبن
    •    جیهانی ڕووک
    •    جیهانی باڵندە
    •    باخچەی ئاژەڵان
    •    سیماو ڕامان حەزیان لە سەوزەیە
    •    لەش جۆن کاردەکات
    •     هەستەکان
زنجیرەی چیا ٢
دلۆ و دیدۆ
دە کتێبە
زنجیرەی چیا ٣
باوکم چوو بۆ ئاسمان
شاد مۆبیلێکی دەوێت
مارتین و دووربینەکەی بابەگەورە
مارتین فێری خوێندنەوە دەبێت
من برایەکم دەوێت
 

هاندره سه ركييه كان كه كاريگه ريان له سه ر ڕێواس ئەحمەد بانیخێڵانی بووه كه ببیته نوسه ر چييه؟ چ که سیک یارمه ت ده ری نوسینه کانتان بوو؟

  rewas_ahmad_banixelani_02.jpg
لە سەرەتای نەوەتەکاندا کە دەچوومە کتێبخانەکان ژمارەیەکی زۆری کتێبی منداڵانم دەبینی. ئەمە سەرنجی ڕاکێشام و هەوڵمدەدا چیرۆکی منداڵان نخوێنمەوە.
لەساڵی ١٩٩٠ کە بوومە دایک  یەکم منداڵم بوو، هەر لە مانگەکانی یەکەمەوە هەوڵمدەدا کتێبی بۆ بخوێنمەوە. لێرە بەرهەمی هەمە جۆرە هەیە بۆ منداڵانی پێش یەک ساڵ لە شێوەی نەرم و ڕەنگاوڕەنگ دروستکراون.
ئیتر لەو کاتەوە کەوتمە بیرکردنەوە لە منداڵانی کورد و منداڵێتی خۆم و بێ بەشیمان لەو ئەدەبە مرۆییانە.
لە کۆتایی  نەوەتەکاندا بیرم لە خوێندن کرد لە زانکۆ. هەرچەندە ماستەریسشم لە ئەدەبی ڕووسیدا هەبوو. بەڵام هەردەم حەزم دەکرد لە ڕووی ئەکادیمییەوە شتێک لەسەر ئەدەبی منداڵان بخوێنم.
لە ١٩٩٩ دەستم بەخوێندن کرد لە زانکۆی ستۆکهۆڵم لە بەشی زانستی ئەدەبیات و بەشی ئەدەبی منداڵانم هەڵبژارد. لەوێوە دەستم کرد بە خویندنەوەی گەلێ سەرچاوە سەبارەت بە چیرۆکی فۆلکلۆری منداڵان و فابێل و چیرۆکی هونەری و هەروا چەندان بەرهەمم لەسەر مێژووی ئەدەبی مندالان و هونەری نووسینی چیرۆک خوێندەوە. لە ٢٠٠١ ماستەرنامەم لەسەر چیرۆکی فۆلکلۆری کوردی بۆ منداڵان نووسی.
پاش ئەوە لەو باوەڕەدابووم ئەدەبی منداڵان دەبێت تەکانێ بەرەو پێشەوە بدات و منداڵان نزیک بکاتەوە لە جیهانی منداڵێتی خۆیان. لە ئەدەبی منداڵانی جیهانیدا دەمێک بوو ئەرکی مامۆستایەتی و پەنجە ڕاوەشان بەسەرچووبوو. 
نووسین بۆ منداڵان کارێکی ئاسان نییە ، دەتوانم بڵێم گرانترە لە ئەدەبی گەورە ساڵان. لەبەرئەوەی زمان و زهنیەت و تێگەیشتنی منداڵ بەدەوام لە گۆڕیندایە. بۆیە گرنگی دان بە تەمەن زۆر گرنگە لە نووسیندا.


هەربۆیە لەسەرەتادا بیرم لەوە کردەوە ئەو چیرۆکانەی کە دەینووسم بەپێی تەمەنی منداڵ بێت و گرووپەکان بەپێی تەمەن لە ڕوانگەی تیرۆی گەشەی منداڵ دیاری بکەم. بێگومان بۆ ئەم مەبەستە کەڵکم لە ئەدەبی منداڵانی سوێدی و جیهانی وەرگرت .


بۆیەکەمین سییەم کتێبم بە پێی تەمەن جیاکردەوە. بۆ سێ تەمەنی جیاواز نووسییومە.

زنجیرەی  چیای ژمارە دوو، دیدۆ و دلۆ بۆ تەمەنی ١ـ ٥

زنجیرەی چیای سێ بۆ تەمەنی ٥ـ٩ ساڵە
لە دوو بەش پێکهاتووە ١ـ٥ چاپکراوە
٥ کتێبی تر لە هەوڵداندام بۆ چاپکردنیان
بەم شێوەیە دەبنە ٥٠ کتێب بۆ منداڵان و تەمەنە جیاوازەکان

 

هەوڵمداوە ئەو بابەتانە هەلببژێرم لە جیهان و ژینگەی منداڵەوە نزیک بێت و منداڵان خۆیانی تێدا بدۆزنەوە ، حەز بکەن کەسێک بۆیان بخوێنێتەوە.


زمان،
بەپێی تەمەن هەوڵمداوە بیر لە گەشە و ژمارەی ئەو وشانە بکەمەوە کە منداڵ لەو تەمەنەدا دەیزانێت. ڕستەکان سادەن و لە هەمان کاتدا هەوڵمداوە منداڵ فێری وشەی نوێ بێت. تا تەمەنەکە گەورەتر دەبێت ڕستەکان لە رووی پێکهاتەوە ئالۆزتردەبن. لە زنجیرەی یەکەمدا کۆمەڵی کتێبی فاکتەم نووسیوە کە سەرچاوەیەکی باشی زانستین بۆ منداڵان.

من وەک هەموو کوردێک لەسەرەتاوە هۆنراوەم دەنووسی، بەرهەم و هۆنراوەکانم لەو ڕۆژنامانەدا بڵاودەکردەوە کە لە ناوەڕاستی هەفتاکانەوە لە کوردستان دەردەچوون و لە هەولێریش لە زۆربەی کۆڕو کۆبوونەوە ئەدەبیەکاندا بەشداریم دەکرد. ئەو سەردەمە زیاتر خۆم بە شاعیر دەزانی. وەک ژنە شاعیرێ ناسراوبووم. نووسین لەهەموو بوارەکانی داهێنان زیاتر پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆی بە ژیانی تایبەتی نووسەرەکانەوە هەیە. نووسین لای من  بە پرۆسەیەکی پچڕپچردا تێپەڕیووە هەروەک چۆن ژیانم  تا ئێستاش بریتییە لە زنجیرە دابڕانێکی پچڕپچڕ.


لە کۆتایی هەفتاکانەوە، لەبەر باری سیاسی و ڕاوەدوونان و گرتنی ئەندامانی حیزبی شیوعی ئەو کات ناچاربووم واز لە خوێندن بێنم و بەرەو سۆڤیەتی جاران بڕۆم. ئەمە باس دەکەم لەبەرئەوەی خوێندن وژیانم لە مۆسکۆ وەرچەرخاندێکی لە ژیانمدا کرد. زمانی ڕووسی و خوێندن لە بەشی ئەدەبیاتی زانکۆی مۆسکۆ دەرگایەکی نوێی بۆ کردمەوە. هەر لەو ماوەیەی کەلە مۆسکۆ بووم، چیرۆکێکی درێژم نووسی کە بڵاوو چاپنەکرا. پاش تەواوکردنی خوێندن گەڕامەوە بۆ ناوچە ئازادکراوەکان. ماوەیەی چوارساڵی پێشمەرگایەتی دابڕانێکی تری لە پرۆسەی نووسیندا دروستکرد. کاری مێدیایی و سیاسی بۆشایی بۆ کاری داهێنان بەجێنەهێشت. لە چەند کورتە چیرۆکێک بەرهەمێکی ئەدەبیم نەبوو.لە کۆتایی هەشتاونۆوە لە سوێد گیرساومەتەوە، یەکەمین سیانزە ساڵی ژیانم زیاتر سەرقاڵی ژیانی خێزانێتی بووم. هەربۆیە لەو ماوەیەدا لەهەندێ وتارو کورتە چیرۆک زیاتر هیچ بەرهەمێکم بڵاونەکردووەتەوە.
هەندێک جار دەڵێن بۆ ژنی ڕۆمانوووس و نووسەرمان هێندە کەمە، وابزانم ئەو وەڵامە لای منە. بەڵام هەموو کات لەو باوەڕەدام گەر مرۆڤ داهێنەربێت و ملنەدات و ڕۆژێ لە ڕۆژان کراسو کەواکەی لێهەڵدەکات و ئەو حەز و بەهرەیە دەکەوێتەوە کار. هەموو ئەو ئەزموونانەی کەلە ژیانیدا پێیدا تێپەڕیووە دەبێتە کانییەک و لاولاوی بەرهەمەکانی ئاودەدات.


یەکەمین ڕۆمانم لە ساڵی ٢٠٠٤ بڵاوکردەوە نزیکەی سێ ساڵی ویست تا توانیم تەواوی بکەم. هەندێ جار ماوەیەکی زۆر بوارم نەدەبوو بچمەوە سەری بۆیە کە دەستم پێدەکردەوە بیرم چووبوو لە کوێدا ڕۆمانەکەم بەجێهێشتووە. ناچاردەبووم سەرلەنوێ نووسراوەکە بخوێنمەوە. کاتێ دەستم بە ڕۆمانی ژن کرد بە نیازی چیرۆکێک دەستم بەو کارە کرد. بەڵام هەستمکرد رووداو وکەسەکان تادێت پەلدەکێشن بەرەو چوارچێوەی سترکتوری ڕۆمان دەڕۆیشت. زۆر جار دەڵیم ئەو هێزەی لەزەینمدایەو  ئەو هەموو خەمەی لە دڵمدا پەنگی خواردببووە بڕیاری دا ببمە ڕوماننووس. ئێستاش پاش چوار ڕۆمان هەست دەکەم ژیانی من بەبێ ڕۆمان تابلۆیەکی بێ هێل و ڕەنگە.


ڕۆمانی ژن باس لە ژیانی سێ ژن دەکات هەتاو ڕێزان بە مەبەستێکی جیاواز شوویان بە ئەوروپا نشین کرد تا بێنە ئەوروپا، کەچی ژیان ئەو بەهەشتەنەبوو کە ئەوان چاوەڕوانیان دەکرد. شارا لەگەڵ خێزانەکەی هاتە سوێد، بەبێ ویستی خۆی درا بە ئامۆزاکەی تا ئەو ڕاکێشێتە سوێد. ژیانی ئەم سێ ژنە پڕبوو لە ئازارو توندوتیژی و سەرگەردانی. ژیان لە وڵاتێکی ئەوروپایی مانای ململانێیە لەنێوان دوو کولتوور و دوو تێروانین و دوو چارەنووسی سەپێنراو. تەنیا ئەو کەسانەی کە بە قوڵی لە ماناکانی ژیان گەیشتوون خاوەن ئەزموونێکی مۆزایکین دەتوانن لەو ململانێیەدا ژیان ببنەوە. ڕاستە ئەم ڕۆمانە باش لە ژیانی سێ ژنی کورد دەکات لە ئەوروپا بەڵام ڕیشەی کێشەکانیان لە کوردستاندا خاکی داکوتاوە. بێ گەڕانەوە بۆ ژیانی خێزانەکان لە وڵات بەرسەرهاتی ئەم سێ ژنە وەک دارێکی بێ خاکی لێدێت.


پرۆسەی نووسینی ڕۆمانی دووەمم پرتەوی لێکترازان خۆی لە خۆیدا چیرۆکێکە. ئەم چیرۆکەم کاتێ دەست پێکرد و سەرقاڵی ئەوە بووم کە ناوەڕۆکی ئەم نووسراوە بکرێتە سینارێوی فلمێک لە سوێد. ئەو بیرۆکەیە باسی لە ناردنی دوو منداڵی کوردی دەکرد بەتەنیا بۆ سوێد، باسی ئازارو دەردەسەری ئەو دوو منداڵەی دەکرد کە بەبێ دایکو باوکیان لە سوێد گیرسانەوە. ئەم سینارێویەش بووە فلمێک بە ناوی هیوا. ئا لەم کاتەدا هێشتا من لەکارکردندا بووم لە نووسینەوەو کارکردن لەسەر ئەو بیرۆکەیە، کوڕەکەی خۆمم لەدەستدا. پاش ساڵیک لەم کارەساتە بڕیارم دا کەدەست بەکارکردن بکەم لەسەر ئەو بیرۆکەیە. ئێوارەیەک بوو نووسراوەکەم لەبەردەمی خۆمدا دانا تا کاری تێدا بکەم. هەر هێندەم زانی خۆم بوومە کەسی یەکەمی چیرۆکەکەو ژیانی خۆشم بووبە بەشێک لە ڕۆمانەکە. تاسەی من بۆ کوڕەکەم و تاسەی ئەو دوو کوڕە بۆ دایکوباوکیان بوونە دوو ڕووداوی تێکهەڵکێشراون کە بە شێوەیەکی هاوتەریب گەشەیان کرد.


لەم ڕۆمانەشدا بیرەوەری و نامە بوونەتە دوو کۆڵەکەی پێکهاتە و بوونەتە بەشێک لە تەکنیکی گێرانەوە.
کارەساتی ئەنفال بەردەوام لەگەڵمدا بوو، دەمووت چۆن جەنگی دووەمی جیهان بووە بابەت و کەرەستەی دەیان ڕۆمان و فیلم لای هەموو ئەو گەلانەی لەم جەنگەدا بەشداربوون. دەبێت ئەنفالیش بۆ ئێمەی کوردیش هەروابێت، ماوەی دووساڵ خەریکی کۆکردنەوەی ئەو بابەتانەبووم لەسەر ئەنفال نووسرابوون، هەروا لە ڕێگەی هاوڕیی دێرین و پێشمەرگایەتیم  کاک سەرۆ ژمارەیەکی زۆر لەو ژنانەم بینی کە شاهێدی ئەو کارەساتەبوون. دەمویست باسی کارەساتی ئەنفال بکەم و بەدوای تەکنیکێکی وادا دەگەڕام کە گێرانەوەی ئەو کارەساتە هێندە گران نەبێت بۆ خوێنەر تا دوا لاپەڕە بەردەوام بن لە خوێندنەوە.


 کوڕی شێخێکی دەوڵەمەندی دوبەی لە تەمەنی سیانزە ساڵییەوە خەوی ترسناک دەبینێ، خەوەکانی باس لە کارەساتی ئەنفال دەکەن، ئەم خەوانە هەموو خێزانەکە هەراسان دەکات، دەینێرنە ئەمریکا لای باشترین دەروونناس، کەس باوەرناکا کە ئەمانە خەو بن چونکە ڕووداوی وا لە دەرەوەی سنووری مرۆڤایەتییە. لەوانەی کوڕەکە شێت بێت و خۆی ئەم ڕووداوانە دروست بکات. خەوەکان کەم دەبنەوەو لەگەڵ ڕوودانی راستەقینەی ئەنفال خەوەکان نامێنن، کورە سێ ژن دەهێنێ و هیچ منداڵی نابێت. شەوێک بە ڕێکەوت دەکەوێتە لای سۆزانییەکی ڕووس، ئەو ئەوەی بۆ دەدرکێنێ کە رۆژێ لە ڕۆژان کچێکی دەکڕێ کە لە وڵاتێکی شاخاویییەوە هێنراون، تەنیا و تەنیا ئەو کچە منداڵی پێدەبەخشی. ئەو کچە ناودەنێنن سەلوا، سەلوا عەرەبی نازانێ، سەلوا فێێ لێدی و قسەدەکات، بە زمانێ کە ئەوان لێی تێناگەن، سەلوا باسی ڕۆژانی زیندانی دەکات، لەیلای هاوزمانی بۆ دەهێنن تا یارمەتی بدات، کارەساتی لەیلاش لەو کەم ئازارتر نییە. لالۆ دەکەوێتە ناو ڕۆمانەکەو، دەبێتە هێزی رۆحی سەلواو لەیلا، هەردووکیان بەسەر بەرماڵەکەیەوە دەگەینێتە کوردستان.

لە ئامێزم بگرە کەسەکان هەمان کەسی ڕۆمانی ژنە، دەتوانم بڵێم تەواوکەری ژنە و لەهەمان کاتدا وەک ڕۆمانێکی تەنیاش دەخوێندرێتەوە. هەتاو دەکەوێتە کۆماوە، ڕۆحی هەتاو بەرزدەبێتەوەو لەگەڵ رۆحی دوو ژن دەبنە هاودەم، ئۆڵگا ژنە شاعیرێکی رووسە و بە شیعرەکانی باسی خۆشەویستی خۆی بۆ ئازیزەکەی دەکات، سەمیرە ژنە عەرەبێکی جەزائیرییە، لەلایەن کۆنە میردەکەیەوە بە ڕێگایەکی تەماوی دەکوژرێ. لە ژیانی سەرزەمینیشدا هانسی کوڕی هەتاو و نەورۆز بەردەوام بەدیار هەتاوەوەن تا هۆشی بێتەوە سەرخۆی، هەوڵدەدەن لە ڕێگەی خوێندنەوەی یادداشتنامەکەیەوە لە رووی ڕۆحییەوە کاری لێبکەن و وەئاگا بێتەوە. لەم ڕێگەیەوە خوێنەران ئاگاداری ژیانی هەتاو دەبن. هەروا باس لە ئافێستادەکات کە لەلایەن دەستەلاتدارێکی پارەداری کوردستانەوە دەخەلەتێنرێ و پاش ئەوەی سکی پڕدەبێت بۆ شاردنەوەی ئەم کارە دەنرێیتە سوێد و مندالەکەی لەباردەبات.  لەوێ ئاشنایی لەگەڵ ڕیزاندا پەیدا دەکات، کە هاوڕیی گیانی بەگیانی هەتاوبووە. ئاڤێستا دەریای شارای جوانە مەرگی ڕۆمانی ژن هەڵدەگرێتەوە.

rewas_ahmad_banixelani_book01.jpg
لە ڕۆمانەکانمدا پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆ لەگەڵ خوێنەر دروستدەکەم و لە نێوانی دێرەکانیدا زوو زوو سەرەتاتێکێان لەگەڵ دەکەم و زۆرجاریش بە ڕاستەوخۆ دەنگم دەبیستن. زۆر جاریش ئاگاداری ئەوەن من دەمەوێت چۆن چارەنووسی کەسی ناو ڕۆمانەکانم دیاری بکەم. هەمان پەیوەندی لەگەڵ کەسی ڕۆمانەکانمدا دەردەکەوێت. من ڕاستەخۆ لە گفتوگۆدام لەگەڵیاندا، ئەوانیش لەو پەیوەندییەی من بێزار نابن.
لە رۆمانی ئاوێنەی ژنێک بەشی سێیەم و کۆتایی ژن و لە ئامێزم بگرەیە. لێرەدا نەورۆز و هەتاو و هانس دەگەڕێنەوە کوردستان. لەم ڕۆمانە باس لە داڕماندنی سیستەمی سیاسی و ئابووری و کۆمەڵایەتی دەکەم لە باشووردا، چۆن ئەم داڕمانە کاریگەرییان لە سەر کەسایەتی تاکی کورد بە ژن و پیاوەوە کردووە. لە ڕووی تەکنیکەوە بەشێکی رۆمانەکە باس لە ئێستا دەکات و بەشەکەی دی کە تێهەڵكێش کراوە باس لە باری کوردستان و تاکی کورد دەکات لە ٢٠٥٠ دا. کە هەتاو خۆی بە تەنیا لە خانووەکەی خۆیدا کۆچی دوایی دەکات.

چ که سایه تیێک له سه ر ئیوه کاریگه ری بووه ؟ کام نوسه ر ڕینوینی ئیوه بووه؟  تا چ ئاستێک سیسته می سياسى و كومه لايه تى و كولتورى ولاتانى سۆڤیەتی جاران و هه روه ها ولاتى سوئيد و هه روه ها پروسه ی راهاتن يان ئینته گراسیون یارمه تی ده ری سه رکه وتنت بوه؟   


دیارە ژیان لە وڵاتێکی دی دەرفەتی ئەوەی بۆ ڕەخساندووم کە ئاشنای بەرهەمی نووسەرانی وڵاتانی ترببم و مەودای بیرکردنەوەم بەرفراوانتربکەن. دوو ڕۆمانووس هەیە کە کاریگەری زۆریان لەسەرمن داناوە سەراماگۆ کە سەرنجی تەکنیکی گێڕانەوەی ڕۆمانەکانی دەدەم و تیهەڵکێشکردنی تێڕوانینەکانی بودیزم لە ڕۆمانەکانی پاولۆ کایللودا بۆ من ڕێگا نیشاندەرە و زۆربەی ڕستەکانی جیگای ڕامان و هەڵوێستەکردنە.


لەوانەیە یەکێ لە گرفتەکانی من تەنیا ژن بوون نەبێت بەڵکو گیرسانەوە بێت لە وڵاتی سوێد کە بە وڵاتی دووەمی خۆمی دادەنێم. لەو وڵاتە دوورەدەستە ساردەدا هەست بە مرۆڤایەتی خۆم دەکەم، لە ماوەی ئەم هەموو ساڵانەدا هیچ کاتێ هەستم بەوە نەکردەوە بە شێوەیەکی جیاواز هەڵسوکەوتم لەگەڵدا دەکرێ لەبەرئەوەی ژنم. بەڵام ئەو هەستە لەهەموو هەنگاوێکمدا لە کوردستان هەستی پێدەکەم، تەنانەت لە تێراونینێکی سەرپێی شەقامەکاندا.

 
  وه ک نوسه ریێكى كورد له هه نده ران تا چ  راه يه ك هه ستی نه ته وایه تی له سه ر نوسراوه کانتاندا یا له سه رنوسینی کتێبه که تان کاریگه ری هه بووه؟ ئايا خوتان به نوسه ري نه ته وه یی ده زانن؟

لەگەڵ ئەو ئاسوودەییەی کەلە سوێد هەستی پێدەکەم، بەڵام ڕەگەکەم لە خاکی نیشتمانم  ڕۆچووەو و هۆی مانەوەم  لە ژیان و پرۆسەی نووسیندا بەستراوە بە کوردبوونمەوە. بۆیە لە هەرپێنج ڕۆمانەکانمدا نەمتوانییوە خۆم لە گەڕانەوە بۆ کوردستان لابدەم، لە کاتێکدا شوێنی سەرەکی ڕووداوەکان سوێد و وڵاتانی ترە. ئەمەش تەنیا ئەزموونی من نییە بەڵکو ئەزموونی هەموو ئەو نووسەرانەیە لەبەر هەرهۆیەک لە وڵاتەکەی خۆیاندا ناژین. ئەمەش نەبووە هۆی دابرانی نووسەرەکان لە خوێنەرانیان. ئێستا جیهان هێندە بچووک بووتەوەو کێشە مرۆییەکان زیاتر و زیاتر لێک نزیک دەبنەوە.

 

وه ک نوسه رریک له هه نده ران چه نده بیروکه ی فمینیستی له سه ر نوسینه کانتان کاریگه ری هه بووه؟ ئايا خوتان به نوسه ر بو باسی مافى ژنان ده زانن؟

من زیاتر باس لە کێشەی ژن دەکەم لە ڕۆمانەکانمدا و ئەو نایەکسانییەی کە هەیە  جیا لە کولتووری جیاوازو مێژووی جیاواز هەمان هۆکار و ڕەگی هەیە ئەویش نزم یان بەرز نرخاندنی مرۆڤەکانە بەپێی جیاوازی رەگەز.
ئازارەکانی ژن و کوردبوون دوو بابەتی تێهەڵکێشراون لە هەموو ڕۆمانەکاندا. ژن و منداڵانیش قورساییەکی زۆریان لە سەر شان بووە.  زۆر لە پیاوان لەو باوەڕەدام کە من  فمێنیستێکی توندڕەوم یان زوڵمم لە پیاوان زۆرکردووە لە بەرهەمەکانمدا، بەڵام خۆم لەو باوەڕەدام کە ئەوەی منی باسی دەکەم تەنیا ڕاگوزارە لە واقیعی ژن و پیاو دەکات لە کۆمەڵگادا. ئیتر هەریەک لە ئێمە چۆن ئەو واقیعە دەبینێت پەیوەستە بە زهنیەت و پەروەردە و هۆشمەندی ئەو تاکە. من باس لە یەکسانی ژن و پیاو دەکەم لە هەموو بوارەکاندا، تەنانەت لەمەسەلەی خۆشەویستیدا.

وه ک نوسه ریێکی كورد له هه نده ران چه نده زمانی دایکی له سه ر نوسینه کانتاندا یا خو نوسینی ئه م كتيبه تان  کاریگه ری هه  بووه؟ ئايا کێشه ی زمانی سوئيدى له سه ر نوسینی کتێبه‌ که تان کاریگه ر ى بووه ؟

دیارە بوونم لە سوێد کاریگەری زۆری هەبووە لەسەر نووسینەکانم، جگە لەوەی زمانی سوێدی بووە سەرچاوەی زانیاری و هەر بەم زمانەش رۆمان دەخوێنمەوە. دەتوانم بڵێم زمانی سوێدی پاس زمانی کوردی دێت. بەڵام هەوڵم نەداوە بەو زمانە بنووسم. بەلامەوە گرنگە کە بەردەوام گەشە بە زمانی کوردی بدەم و دانەبڕێم لە ئەو گەشەیەی لەو زمانەدا ڕوودادەت لە نیشتمان. ئەویش لە ڕێگەی خوێندنەوەی بەردەوام بە زمانی کوردی.

نووسین لە سوێد و خوێنەر لە کوردستان دیارە ئەم گرفتێکی سەختی نووسەرانی دیاسپۆرایە. زۆر جار هەست بەو پەیوەندییە ڕاستەوخۆیە ناکەی کە وەک نووسەرێک پێویستت پێیەتی. دیالۆگ و گوڕێنەوەی بیروبۆچوونی خوێنەر بۆ نووسەر زۆر گرنگە، هەر ئەمەیە جۆرە دینامیکی و هێزی بەردەوامی دەبەخشێ بە نووسەر. لە هەمان کاتدا کە نووسەر بوونی بەردەوامی نەبێت لەناو خوێنەردا زوو بیردەچێت. لە پمێدیاکاندا کێشاوە بۆیە کەسانێکی وەک من کە سەر بە هیچ حیزب و لایەن و گروپێک نیم زۆر جار ئەو بوارەی کە پێویستە بۆت دروست بکەن بۆ بڵاوکردنەوەی بەرهەمەکان زۆر تەسک دەبێتەوە. منیش خۆم لەو بوارەدا سستم و تەقەلای بڵاوکردنەوەی بەرهەمەکانم ناکەم بە شێوەی شەخسی.


خه ونت بو داهاتوی نوسینه کانت چیه  و چه ن هه ست به سه ر که وتن له كار و ئيشه كانت دا ده که یت؟ و چ په یامێکتان بو نوسه ره کانی دیکه له هه نده ران هه یه؟

بوونم لە سوێد وەک ژنێک یاریدەرێکی گەورە بووە بۆ من بۆ گەشە و فراوان بوونی مەودای بیرکردنەوەم و بەهێزبوونی کەسایەتیم وەک ژنێک. ئەوەی ئەم وڵاتە وەک ژنێک پێمدەبەخشێ هەرگیز وڵاتەکەی خۆم نیوەی ئەمەم پێنابەخشێت. هەموو بواری خوێندن و کارکردم بۆ ڕەخساوە. هەرلەسەرەتایی هاتنمەوە بۆ سوێد کەوتمە بواری کارکردن و پاشان خوێندن، ڕاستە مەسەلەی رەسیزم بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ کاریگەری دەبێت لەسەر ژیانی کۆچبەران. لەهەمان کاتدا لەسەر خۆمان وەستاوە چۆن توانا زیرەکی خۆمان دەخەینە بواری کارکردن و ئەو توانایە بۆ خزمەتی گەشەی خۆمان بەکاردەهێنین.
من ئێستا پێنج کتێبی نوێی منداڵانم لە ژێر چاپدایە. خەریکی نووسینەوەی بەسەرهاتی چەند ژنێکی خەباتگێڕم. بەڕای من ئێمەی نووسەرانی دەرەوە بە هەر شێوەیەک بێت دەبێت کاریگەریمان هەبێت لە بواری گەیاندی فیکری نوێ و یاریدەدەربین لە کردنەوەی بیری خەڵک و قبووڵکردنی ڕای جیاواز  و کردنەوەی دەرگایەک بەرەو دیموکراتی و یەکسانی کۆمەڵایەتی

   

**************************************  

vokradio.jpg

 Voice of Kurdish-American Radio for Democracy, Peace, and Freedom

 
free stats

 

 

 
< بعد   قبل >

Polls

VOK Radio Newsletter

Name: 
Email:  
Subscribe Unsubscribe

Calendar of Events

« < April 2018 > »
M T W T F S S
26 27 28 29 30 31 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 1 2 3 4 5 6
No events
© 2007 - 1397, VOK Radio